૧૪ ઓક્ટોબર પુણ્યતિથિ સંઘ ના મહાન વિચારક દત્તોપંથ ઠેંગડી
ન્યૂઝડે નેટવર્ક
1951 થી દત્તોપંથ ઠેંગડી 1953 દરમિયાન મધ્યપ્રદેશમાં ‘ભારતીય જન સંઘ’ ના સંગઠન મંત્રી રહ્યા હતા; પરંતુ મજૂર ક્ષેત્રમાં જોડાયા પછી, તેમણે રાજકારણ છોડી દીધું. તે 1964 થી 1976 દરમિયાન બે વાર રાજ્યસભાના સભ્ય હતા. તેમણે વિશ્વના ઘણા દેશોની મુલાકાત લીધી. દરેક જગ્યાએ મજૂર ચળવળની સાથે, તેમણે ત્યાંની સામાજિક પરિસ્થિતિનો પણ અભ્યાસ કર્યો. આ કારણોસર, ચીન અને રશિયા જેવા સામ્યવાદી દેશોએ પણ તેમને મજૂર સમસ્યાઓ પર સલાહ લીધી હતી. તેમણે અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ, સ્વદેશી જાગરણ મંચ, ભારતીય કિસાન સંઘ, સમાજ સમરસતા મંચ વગેરેની સ્થાપનામાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
26 જૂન, 1975 ના રોજ જ્યારે દેશમાં કટોકટી લાદવામાં આવી હતી, ત્યારે દત્તોપંથજી ભૂગર્ભમાં રહી લોક સંઘર્શ સમિતિ’ ના સેક્રેટરી તરીકે વિરોધી આંદોલનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. જ્યારે જનતા પાર્ટીએ સરકારની રચના કરી, ત્યારે અન્ય નેતાઓ ખુરશીઓ માટે લડતા હતા,ત્યારે દત્તોપંથજીએ મજૂર ક્ષેત્રમાં કામ કરવાનું પસંદ કર્યું.
2002 માં, તેમણે એનડીએ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી ‘પદ્મ ભૂષણ’ સન્માનને નકારતા કહ્યું હતું કે જ્યાં સુધી સંઘના સ્થાપકો, આદરણીય Dr હેડગેવારજી ને અને શ્રી ગુરુજીને ‘ભારત રત્ન’ ન મળે ત્યાં સુધી તેઓ કોઈ સન્માન સ્વીકારશે નહીં. જેમ જેમ મજૂર સંઘનું કાર્ય પ્રગતિ કર્યું , લોકો તેમના સન્માન માં તેમની જયઘોષ કરતા હતા ત્યારે આના પર તેમણે એક નિયમ બનાવ્યો કે કાર્યક્રમોમાં ફક્ત ભારત માતા અને ભારતીય મઝદૂર સંઘ નો જયઘોષ થવો જોઈએ .
14 October ,2004 ના રોજ તેમનું અવસાન થયું. તે ઓ ઘણી ભાષાઓમાં જાણકાર હતા. તેમણે હિન્દી, અંગ્રેજી અને મરાઠીમાં ઘણા પુસ્તકો લખ્યા. આમાં, ધ્યેયો અને કાર્યો, અભિન્ન માનવ દર્શન, બાબાસાહેબ ,ધ્યેય પથ અગ્રણી છે.
संघ विचार के महान भाष्यकार दत्तोपंत ठेंगड़ी – पूण्य तिथि 14 अक्टूबर
न्यूज़डे नेटवर्क
श्री ठेंगड़ी 1951 से 1953 तक मध्य प्रदेश में ‘भारतीय जनसंघ’ के संगठन मन्त्री रहे; पर मजदूर क्षेत्र में आने के बाद उन्होंने राजनीति छोड़ दी। 1964 से 1976 तक दो बार वे राज्यसभा के सदस्य रहे। उन्होंने विश्व के अनेक देशों का प्रवास किया। वे हर स्थान पर मजदूर आन्दोलन के साथ-साथ वहाँ की सामाजिक स्थिति का अध्ययन भी करते थे। इसी कारण चीन और रूस जैसे कम्युनिस्ट देश भी उनसे श्रमिक समस्याओं पर परामर्श करते थे। अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद, स्वदेशी जागरण म॰च, भारतीय किसान संघ, सामाजिक समरसता मंच आदि की स्थापना में भी उनकी प्रमुख भूमिका रही।
26 जून, 1975 को देश में आपातकाल लगने पर ठेंगड़ी जी ने भूमिगत रहकर ‘लोक संघर्ष समिति’ के सचिव के नाते तानाशाही विरोधी आन्दोलन को संचालित किया। जनता पार्टी की सरकार बनने पर जब अन्य नेता कुर्सियों के लिए लड़ रहे थे; तब ठेंगड़ी जी ने मजदूर क्षेत्र में काम करना ही पसन्द किया।
2002 में राजग शासन द्वारा दिये जा रहे ‘पद्मभूषण’ अलंकरण को उन्होंने यह कहकर ठुकरा दिया कि जब तक संघ के संस्थापक पूज्य डा. हेडगेवार और श्री गुरुजी को ‘भारत रत्न’ नहीं मिलता, तब तक वे कोई अलंकरण स्वीकार नहीं करेंगे। मजदूर संघ का काम बढ़ने पर लोग प्रायः उनकी जय के नारे लगा देते थे। इस पर उन्होंने यह नियम बनवाया कि कार्यक्रमों में केवल भारत माता और भारतीय मजदूर संघ की ही जय बोली जाएगी।
14 अक्तूबर, 2004 को उनका देहान्त हुआ। श्री ठेंगड़ी अनेक भाषाओं के ज्ञाता थे। उन्होंने हिन्दी, अंग्रेजी तथा मराठी में अनेक पुस्तकें लिखीं। इनमें लक्ष्य और कार्य, एकात्म मानवदर्शन, ध्येयपथ, बाबासाहब भीमराव अम्बेडकर, सप्तक्रम, हमारा अधिष्ठान, राष्ट्रीय श्रम दिवस, कम्युनिज्म अपनी ही कसौटी पर, संकेत रेखा, राष्ट्र, थर्ड वे आदि प्रमुख हैं।
